فرقه شيعه اماميه در كنار دو فرقهء سبأيه و كيسانيه ، شيعه اماميه بودند كه مىگفتند محمد بن حنفيه از فرزندان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نيست ، و امام حسين عليه السّلام بر امامت فرزندش على وصيت كرده است . « 1 » ايشان در امامت اين را شرط مىدانند كه لازم است امام حاضر ، امام بعد از خود را به نص تعيين كند . پس چون على اكبر در كربلا به شهادت رسيد ، امامت به فرزند ديگر امام حسين عليه السّلام به نام على اصغر كه بعدها به زين العابدين شهرت يافت ، منتقل شد . زين العابدين عليه السّلام يكى از پنج نفرى بود كه در كربلا از كشته شدن نجات يافت . « 2 » منابع شيعهء اماميه بيان مىكنند كه جدش على بن ابى طالب عليه السّلام و پدرش حسين بن على عليه السّلام به امامت او تصريح كرده‌اند . بعضى روايات چنين مىگويند كه امام حسين عليه السّلام وصيتى نزد ام سلمه همسر پيامبر به وديعت گذاشت كه در آن به امامت زين العابدين عليه السّلام تصريح شده بود . « 3 » امام زين العابدين ، امامت روحى پيروانش را اختيار كرد ؛ امامتى كه بيشتر شبيه قطب‌هاى تصوف بود تا رياست احزاب سياسى يا رهبرى فرقه‌هاى دينى . پيامد اين امر ، توجه شيعيان عراق به محمد بن حنفيه بود ؛ چرا كه آنان به ادامه جهاد ، رغبت داشتند ، از اين‌رو ، شيعيان بين پيروى ابن حنفيه و امام زين العابدين سرگردان شده و به دو فرقه كيسانيه و اماميه منقسم گشتند ، گرچه به دلايل سياسى و نظامى ، موقتا كفه ترازوى ابن حنفيه سنگين‌تر شد . امر حتمى و مقدر اين بود كه تشيع در نسل منسوبين به فاطمه عليها السّلام باقى بماند ، ازاين‌رو ، شيعه اماميه ماندند و كار كيسانيه خاتمه يافت . « 4 »

--> ( 1 ) . كلينى ، اصول الكافى ، ص 110 / شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 165 . ( 2 ) . رونلدسن ، عقيدة الشيعة . اما چهار نفر ديگرى كه از كشته شدن نجات يافتند به غير از امام على زين العابدين ، عمه او و برادرش عمر و دو خواهر آن حضرت بودند . ( لازم به ذكر است كه منابع شيعى براى امام حسين فرزندى به نام عمر ذكر نكرده‌اند ، تمامى فرزندان آن حضرت به ترتيب ذيل مىباشند على بن حسين الاكبر ، على بن حسين الاصغر ، جعفر بن حسين ، عبد الله بن حسين ، سكينه بنت الحسين ، فاطمه بنت الحسين . ر . ك : شيخ مفيد ، الارشاد ، ج 2 ، ص 135 ) . ( مترجم ) ( 3 ) . هاشم معروف ، عقيدة الشيعة الامامية ، ص 134 . ( 4 ) . احمد صبحى ، نظرية الأمامة لدى الشيعة الاثنى عشرية ، ص 355 .